Mükemmel Değil, Yeterince İyi Ebeveynlik
İngiliz Psikanalist Donald Winnicott’un literatürdeki en önemli kavramlarından biridir “yeterince iyi anne” kavramı.
Winnicott, çocuğun tüm istediklerini değil, gereksinimlerini karşılayan anneyi “yeterince iyi anne” olarak tanımlamıştır.
Çocuğun olgun bir hale gelebilmesi için, tıpkı anne karnında yaşadığı deneyimlerde olduğu gibi, her arzusunun karşılanmaması ve tutarlı yoksunluklara maruz bırakılması gerektiğini vurgular.
-
Makul düzeyde yoksunluk yaşayan çocuk, daha yaratıcı olacak, kişilik ve zeka gelişiminin yanı sıra problemlerle başa çıkma becerisi geliştirecektir.
-
Makul düzeyde yalnız kaldıkça, çocuğun tek başına kalabilme kapasitesi gelişecektir.
-
Kendine duygusal anlamda temas edip, kendi kendine yetebilen birine dönüşecektir.
-
Tek başına kalabilme kapasitesi geliştikçe, ayrışma-bireyselleşme süreci görece daha sağlıklı tamamlanacaktır.
-
Bakım verene veya başkasına bağımlı ilişkiler kurmak yerine, daha sağlıklı ilişkiler kurmayı öğrenecektir.
Yeterince iyi ebeveynlik, bebeğe karşı duyarlı, sıcak ve empatik olmayı kapsar. Yeterince iyi anne, “mükemmel ebeveynliğin” zıttıdır.
Bazı ebeveynler, çocuğunu tüm olumsuzluklardan korumaya çalışırlar. Bu da çocukta problem çözme becerisini geri plana iten bir durum haline gelmektedir. Yetişkinlikte bu çocuklarda anksiyete, depresyon, doyumsuzluk ve tatmin olamama hali görülebilir.
Elbette çocuğu güvende hissettirmek oldukça önemlidir; ancak her olumsuzlukta problemi çözen kişinin ebeveyn olması doğru değildir. Çünkü çocuk, ebeveynin olmadığı bir yerde (örneğin okulda) herhangi bir olumsuzluk karşısında kendini güçsüz ve yetersiz hissedecektir.
Sıklıkla mükemmel ebeveyn olma isteğinin temelinde, ebeveynin hayatının diğer alanlarında eksik hissetmeleri ve bunu çocukları üzerinden kapatma çabası yatar. Bazı durumlarda da çocuklarını “mükemmel” yetiştirme yoluyla kendilerine değer ve anlam katma çabası görülebilir.
Sonuç olarak, “yeterince iyi anne” kavramı hem anne hem çocuk için sağlıklı olandır. Çocuğun her isteğini karşılamak yerine, makul oranda zorlanmayı da içeren ihtiyaç karşılama hali, çocuk için de anne için de sağlıklı bir süreçte kalabilmeyi sağlar.
Kaynakça
-
Akbaş, S. (2019). Yeterince iyi annelik: Winnicott’un kuramı çerçevesinde bir değerlendirme. Psikanaliz Yazıları, 39(1), 23-38.
-
Çetinkaya, E. (2016). Winnicott’un “yeterince iyi anne” kavramı üzerine. Klinik Psikoloji Dergisi, 20(2), 55-68.
-
Winnicott, D. W. (1960). The theory of the parent-infant relationship. International Journal of Psychoanalysis, 41, 585–595.
-
Winnicott, D. W. (1965). The maturational processes and the facilitating environment. London: Hogarth Press.
-
Winnicott, D. W. (1971). Playing and reality. London: Tavistock.
-
Yörükoğlu, A. (2003). Çocuk ruh sağlığı. İstanbul: Özgür Yayınları.
